Yazar arşivi admin

ileadmin

Çocuklarda Kabızlık

ÇOCUKLARDA KABIZLIK VE TEDAVİSİ

Kabızlık çocukluk döneminde sık rastlanan bir sorun olup haftada üç defakasyondan az sayıda dışkı yapılması şeklinde ifade edilmektedir. Bir hastanın kronik kabız olarak kabul edilebilmesi için şikayetlerinin hastaneye başvuruşundan altı ay önce başlamış olması ve üç ay süre ile ayda üç veya daha fazla gün bu şikayetlerinin bulunmasının gerekli olduğu kabul edilmektedir. Ayrıca laksatif ilaçları kullanmadan kronik kabızlığı olan hastalarda yumuşak dışkılamanın nadiren yapılabileceği kabul edilmektedir.

Çocuklarda yapılan çalışmalarda barsak hareketlerinin sıklığının çok değişken olduğu gösterilmiştir. Anne sütü ile beslenen çocukların günde 7-8 kez veya 5-7 günde bir dışkılama yapması normaldir. Anne sütü yada mama alan bebeklerin % 93’ün de dışkılama sıklığı günde 1-7 arasında değişmekte iken, anne sütü ile beslenenler ilk günlerde daha sık dışkılar ve yaklaşık 16 haftalık olunca her iki grupta günde ortalama 2 kez dışkılama olur. Dört aydan sonra iki yaşına kadar ortalama 4’ten, günde 2 kereye doğru yavaşça azaldığı görülmüştür. Dört yaşında çocukların %96’sında dışkı sıklığı günde 3 ile haftada 3 kez arasında değişmektedir.

Tüm dünyada çocukların % 0,3-28’inde kabızlık sorunu olduğu düşünülmektedir. Çocukluk çağı kabızlığı erkeklerde kızlardan daha sık görülür.

Çocuk yaş grubunda kabızlığın % 95’ini fonksiyonel kabızlık (organik bir sebebin olmadığı kabızlık) grubu oluşturur.Kalan % 5 bölümünü ise nörojenik kabızlık, anal lezyona bağlı gelişen kabızlık endokrin ve metabolik nedenlerin oluşturduğu kabızlık ve ilaç etkisine bağlı gelişen kabızlığın etken olduğu organik nedenler grubu oluşturur.

Kabızlık en sık tuvalet eğitimi sırasında (2-4 yaşlar arasında) ortaya çıkar. Anne sütünden inek sütü bazlı formulaya geçiş dışkıda sertleşmeye neden olarak süt çocuğunda ağrılı dışkılamayı başlatabilir. Tuvalet eğitiminin aşırı zorlayıcı ve uygun olmayan şekilde yapılması dışkının tutulmasına ve sertleşmesine yol açabilir. Daha büyük çocuklarda okul tuvaletlerinin rahat olmaması dışkı tutma davranışını başlatabilir. Daha sonra dışkı tutma davranışı kısır döngüye girerek büyük, sert ve ağrılı dışkılamalara yol açar. Çocukluk dönemi kabızlığında fiziksel ve psikolojik faktörlerin karşılıklı olarak etkileşimi söz konusudur.

Kronik fonksiyonel kabızlıklı çocuklarda rektumda büyüyen kakanın sıvıları iyice emerek sertleşmesi ve fekal kitle haline dönüşmesi sonucunda kramp iştahsızlık ve huzursuzluk başlamaktadır. Kronik fonksiyonel kabızlıkda ağrılı kaka yapma, kaka kaçırma, karın ağrısı ve kanlı kaka yapma sık rastlanan yakınmalardır.

Öykü( doğumdan aylar ve yıllar sonra başlayan kabızlık, biriktirme postürü, dışkılama korkusu ve dışkı kaçırma) ve fizik bakı( palpabl abdominal dışkı kitlesi) fonksiyonel kabızlık için tipik olduğunda hiçbir laboratuar incelemesi yapılmasına gerek yoktur. Nedeni organik düşünülüyorsa bu hastalığın tanısına yönelik testler yapılmalıdır. Az sayıdaki olguda klinik değerlendirme ve basit tedavi yaklaşımları yetersiz kalır. Bu gruptaki hastalarda düz karın grafisi, baryumlu grafi, anorektal manometri ve rektal biyopsi yararlı olabilir.

Çocukluk çağı kabızlık tedavisinde başarıya ulaşmak için takım çalışması gerekir. Doktor, hemşire, öğretmen ve anne-baba en iyi sonucu elde etmek için bir arada çalışmalıdır. Tedaviye erken başlamanın tam iyileşme olasılığını arttırdığı düşünülmektedir.

Tedavide:

  1. Eğitim
  2. Birikmiş dışkının boşaltılması
  3. Normal dışkılama alışkanlığının kazanılması sırasında yeniden dışkı toplanmasının engellenmesi ve laksatif kullanımı
  4. İlaçların kesilmesi

olmak üzere dört aşamadan oluşur.

Başarılı bir kabızlık tedavisi için anne-baba ve çocuğun eğitimi çok önemlidir. Sorunun fonksiyonel kabızlık olduğu ve daha kötüleşmeyeceği, tehlikeli olmadığı, gelip geçici olduğu, dışkıyı yumuşatmak ve ağrısız defekasyon için çeşitli yollar bulunduğu konusunda hastaya ve anne-babaya güven verilmelidir. Ayrıntılı bir eğitim planlaması ailenin sıkıntılarının ortadan kaldırır ve uzun süreli tedaviye eğitimi kolaylaştırır.